Featured Post

Say Pangasinensen ngalngalin nanmaliw ya pangolo na bansa: Si Carlos Peña Romulo (1898-1985)

Nipaakar ed sayan talintao. Say inpansamba nen Carlos P. Romulo ed arap nen Pangolon Manuel Roxas nen 1946. Walad kawanan si Speaker of th...

Mar 14, 2010

Pacquiao vs Clottey, aluto la?

Aluto la kono'y laban nen Pacquiao ed si Clottey. Saya so talabotob dara'y tomatraysikel tan arum ni ran managpasada'y jip, van tan bus. Balet no bantaya'y laban da mairap ya panisiaan ya ta diad boxing onaarap ka'd ibilay odino ipatey!

Mar 12, 2010

El Niño tan midia na baley ed TV: Maung iran manggawa'y paga

Diad kada lukas na TV no alas sais treinta, nitan lara'y balita nipaakar ed El Niño ya mantatalintao'd sakey ya baleg ya krisis. Natan no sika et manisia'n tampol, singa ka met la apatit ed pankokondision da'd linawa na totoo.

Saya'y El Niño komon et maganon naanapa'y polaing. Et makatolong komon iraya'y dam. Balet sarayan dam natan so baleg met ya sulit.

Lapud kapoy dara'y sientista tayo tan diad maoges ya getma daray politiko, sikaton ayan El Niño, et ugaw la lanti, et ag ti ni nabano.

El Niño tan saray dam: Akin ag da ibolos so danum ta piano nadanuman saray kalayan?

Aya'y El Niño abayag lan kipapasen na klima. Natan singa diad balita et balbaleg yan pakelaw ya manggagawa'y paga'd saray totoo.

Pati ray dam ya pangalaa'y danum ed irigasion et sinibelan da la'y pangipaway daray danum. Imbis sirin ya makatolong ira'd pamaranum na saray namamagan kaumaan ta danum lantin atipon ed mauran ya tiempo, natan anggapoy kakanaan da lamlamang.

Ibolos yan danum ta piano nabawasan so idiral na otiagew ed saray tanaman: pagey, mais, pising tan antokaman.

No kasabi lay nepnep tan bagio, sarayan dam so mansirbin palanggana'n mansingkat ed saray danum piano ag nadelap so luyag.

Diad pangisiblet day danum natan ta kaokolan so danum ed kapageyan, no mamauran la nitan langula'y delap.

Diklarasion na state of calamity, pangalaa'y kuarta'n ibolsa

Saya'y panay ya pangibelyaw ya wala'd desiang so sakey ya lugar et sakey ya pamaakaran ta piano magano'n nipaway so kuarta'n ibolsa odino usaren para'd saya'y eleksion.

Say ikakana da natan pian nagawa da yan getma ayay tatawagen ya El Ni ño ya salitaen ko'd ontombok.

Mar 10, 2010

Say simbaan ya Katoliko so samben ed RH bill, samben ed progriso na baley

Ipokrito ra'y simbaan ya Katoliko ed pankontra da'd Reproductive Health Bill. Labay da'y napansiansia so kairapan ed Pilipinas ed panaglobo na populasion na bansa.

No sikara so sinomlang nen Rizal, sikara natan so kaokolan ya somlangen.

Akin ta kaokolan ya dengelen irayan aka-bistida? Sikara kasi so manpabaleg na anak dara'y anak lan anak? Sikara kasi so mangiter ya trabaho ed sarayan ogugaw ya onbaleg ya mananap na kimey?

Andi.

Mindanao so pansaulan ed sayan eleksion

Ag ontonda'y brownout ed Mindanao. Anggapo'y tonda toya kono angga'd isabi botos. Aya so ibabaga nen Angelo Reyes. Nansalita la'y pangolo'n managtaktika nen GMA.

Agi, Mindanao langula so sintro na pansaulan da.

Saray makaamta ed sayan krisis ed korienti, mansalita la!

Mar 9, 2010

Brownout ya anak na lasin si Angelo Reyes

Brownout ya anak na lasin si Angelo Reyes!

Nen katantaon, inbaga nen Reyes ya natan ya taon et onsabi ra'y brownout. Amtak ya ikokondision da la so totoo diad sayan paraan da ta eleksion la.

Natan, managparles ya tua si Reyes ta tinmua may inbaga to. Brownout ya sakey oras, duara, talora...

No akin ta inyan da si Reyes ed Dipartaminto na Inirhia, aya lamet so makapakelaw ed saray kelaw ya kagagawa nen Arroyo.

Makapoy kasi ra'y inhiniero tan sientista  tayo ya ag da amta'y isabi no onkolang so kurienti tayo ed ontombok ya limamplon taon? Ta irayan planta et daan la ra ya kaokolan so mangipaalagey ya balora'n planta?

Odino inyan da'y Reyes ta piano naipanengneng to'y inkakapoy to? Inyan da'y Reyes kasi ta sikato so mamaolo na sakey ya paraan ta piano onsalindak so getma'n maoges ed onsabi'n eleksion no Mayo 2010?

Satan ya duara.

Makakelaw ya'y salat-salat ed gabiniti nen Arroyo

Makakelaw ya'y salat-salat ed gabiniti nen Arroyo. Pigara'n bulan labat la et nasumpal lay tirmino to. Akin ag to la ra pinansiansia ed puesto ra? Diad sayan kamelag na panaun, anto ni kasi nakimey darayan opisiales? Balon opisina, balon pamaakaran! Lapus ed Trade and Industry? Valisno natan ed Dipartamento na Edukasion? Agi, saray pamaakaran ya intilak nen Lapus kaokolan ya kabaten lamet nen Valisno. (Quo vadis (iner so laen to) yay MLE?) Si Favila ed Monetary Board tan arum ni ra. 

Sakey yan baleg a lingo ya wala labat so maoges ya getma sikaton intolok na pangolo.

Mar 3, 2010

Sulat na umaanlong ed saray kaanakan to

Ugaw kini natan
palbog ni’d dokolan
nonot wala’d amayo
tan kindin masamit

No makalakal kila
pidengel yo pa ya
ilaloan kon anta yo’y
salita nen Lakin Anoy

Ta no andi kaokolan
iyalis ko’d Tagalog
dila nen Balagtas
tanila’n oley natan

Onbabaleg kayo’d
salitan binayes
ed uliran tan tongtong
sankaili’y bayani

Arin eleng ag apildak
baogdan amputin
singa asukar
buek a mais-maisan

Aliwan singa’d si Siogen
maltaw a manag-anop
aluto’d agew
inames ed asin na dayat

Tan si Apo Anno
naingaran ed alog
mabiskeg a laki
galawan toy takel

Sikara’y atateng
na polin nanlapuan
dala’n onaagos ed ulat
nanayam ni’d poso’ra

Aral yo’y Pangasinan
ngeswa na kamarerwa
taningting to’t narengel ko ni
ed palandey tan kaumaan

Esaes, elek, orangal nen ugma
intikyab, inyatol na dagem
pian sikayon anak na Caboloan
makatalineng ed si Apolaki

Kabaten, kotkoten so lamot
potel kayon onalagey
aleg yon aligen saray arom
nilinguanan da’y dilin baley.

[Saya'n bersion so pinmaway ed Anacbanua (Sine Caboloan, 2009) nen Christopher Gozum.]

Feb 6, 2010

Manaltalon pilikulan Pangasinan ipaway ed UP

Diad unaan ya panangimuria to ed Ibali, ipaway na U.P. Subol diad pisasakey na Sine Caboloan tan Ulupan na Pansiansia’y Salitan Pangasinan (UPSP) say Anacbanua, say unaan ya andukey ya pilikulan digital ed salitan Pangasinan ya walaa’y talos to ed Inglis, no Pibriro 24, 2010, 7 pm, diad Cineadarna, UP Film Center, UP Diliman ed siudad na Quezon.

Inkorit, inpaway, indirihi tan inidit nen gumagawa’y pilikula ya si Christopher Gozum, sayan pilikulan experimental et analo na Digital Lokal Lino Brocka Grand Prize tan Digital Lokal Best Director Award diad mika-11 Cinemanila International Film Festival nen October 2009.

Diad pangikana’y anlong ed Pangasinan nen Santiago Villafania, Erwin Fernandez tan Melchor Orpilla, saray oraciones ed Pangasinan pati say daan ya korit ed banga na Calatagan ya babalikasen ira legan onbabatik so pilikula, say Anacbanua et tongtong na sakey ya nipolisay tan abangatan ed sagur ya umaanlong ya, onkakapoy lapu’d sakit, et manpasian onpawil ed Pangasinan, say dalin ton nianakan. Diad ipapawil to, niyabetan to say musia ya mananap ya tambal ed liliknaen to. Diad pegley to’n impan-ogip, say abagot ya umaanlong naabetan to’y ogaw ya mangantabay ed sikato legan diad panames to’d talba sosoboken sikato ed galaw dara’y abangles ya bagoong, apakger ya ayep, apanday ya balatyiang, adamili'n dalin, tan aluto'n lario ya idalan sikato ed panagbawi na abayag la’n pikakabat to’d danum, uma, tan katooan. Diad pangipaway to’d saray panagsubsubok, say umaanlong onpawil ed tugtuwan mundo’n akaparaan la’n ibagat to’y dili to diad rinasimiento na kultura na baley to; diad saya, misasakey sikato ed musia.

Nibansag ed Bulan na Arte tan Kultura ed UP Diliman, say panangipaway to pisakbayanan na panagbantay na sakey lamet ya manaltalon pilikulan experimental ya antikey nen Gozum ed salitan Pangasinan, say Surreal Random MMS Texts para ed Ina, Agui, tan Kaamong ya Makakailiw ed Sika: Gurgurlis ed Banua, ya angipanalo’d gumagawa’y pilikula ya Ishmael Bernal Award for Young Cinema nen mika-10 Cinemanila International Film Festival nen 2008.

Niletneg nen 1975, say U.P. Subol et muyongan daray omaaral ed UP ya manlapu’d Pangasinan ya mangibabawag na kulturan Pangasinan ed unibersidad. Nipaway nen 2007 nen gumagawa’y pilikula’n si Christopher Gozum, say Sine Caboloan et sakey ya kompanian gumagawa’y pilikula ya  nisipan ed panaggawa’y bokor tan niduma’n pilikula’n digital nipaakar ed rehiun na Pangasinan tan saray totoo to ed dalin ya nanlapuan tan diad biektaew. Nigapo nen 2000, say Ulupan na Pansiansia’y Salitan Pangasinan, say organisasion ya litirario’n mangitatandoro na salitan Pangasinan, et getma to so panboo na sakey ya kompog daray sumusulat ed dakel ya suri: anlong, salaysay, marakep ya nilesa’n tongtong tan marakep ya nilesa’n andi-tongtong. Say pantotogiop na taluran grupo masakbay la’n nimano so makakigtot ya pamasimbalo tan pamabolaslas na kulturan Pangasinan ed onsabi’n taon.

Diad saray tepet nipaakar ed tiket tan pangibiig, pikontak si Ana Asperin diad 0916 472 6097 odino e-buson si Erwin Fernandez diad win1tree@yahoo.com.


 Award-winning Pangasinan film to be screened at UP

The U.P. Subol in cooperation with the Sine Caboloan and the Ulupan na Pansiansia’y Salitan Pangasinan (UPSP) [Association for the Preservation of the Pangasinan Language] will screen for the first time in Metro Manila the award-winning Anacbanua (The Child of the Sun), the first full-length digital feature film in the Pangasinan language with English subtitles, on February 24, 2010, 7 pm at the Cine Adarna, U.P. Film Center, U.P. Diliman in Quezon City.

Written, produced, directed, and edited by Pangasinan filmmaker Christopher Gozum, the experimental film won the Digital Lokal Lino Brocka Grand Prize as well as the Digital Lokal Best Director Award during the 11th Cinemanila International Film Festival in October 2009.

Using the Pangasinan poetry of Santiago Villafania, Erwin Fernandez and Melchor Orpilla and Pangasinan oraciones as well as the ancient Calatagan pot script as voice-over narration, Anacbanua is a story of an exiled Western-educated Umaanlong (poet) who, suffering from an unknown illness, decides to return to Pangasinan, the land of his birth. Upon his return, he encounters the Musia (muse) who would seek the cure to his illness. While in half-sleep, the uprooted poet would meet the Ogaw (child) who would guide him in his cosmic immersion testing him in the ways of the fermented fish sauce, butchered livestock, burned metal rods, molded clay and the baked bricks leading him to finally reclaim his primal connection to the water (danum), land (uma) and his people (katooan). Upon surviving the series of tests, the poet would return to the real world ready to offer himself towards the cultural renaissance of his own people; thus, he would become one with the Musia (muse).

Coinciding with the UP Diliman Arts and Culture Month, the screening will be preceded by the showing of another prize-winning Gozum short experimental film in the Pangasinan language, the Surreal Random MMS Texts para ed Ina, Agui, tan Kaamong ya Makakailiw ed Sika: Gurgurlis ed Banua (Surreal Random MMS Texts for a Mother, a Sister and a Wife Who Longs for You: Landscape with Figures), which won for the filmmaker the Ishmael Bernal Award for Young Cinema during the 10th Cinemanila International Film Festival in 2008.

Founded in 1975, the U.P. Subol is an organization of UP students from Pangasinan promoting Pangasinan culture in the university. Founded in 2007 by filmmaker Christopher Gozum, the Sine Caboloan is a film production company committed to producing independent digital feature films about the Pangasinan region and its people in the homeland and in the diaspora.  Established in 2000, the Ulupan na Pansiansia’y Salitan Pangasinan, the only literary organization promoting the Pangasinan language, aims to create a pool of creative writers in various genres: poetry, essay, creative fiction as well as creative non-fiction. The gathering of these three organizations presages the exciting revitalization and development of Pangasinan culture in the years to come.

For ticket inquiries and reservations, please contact Ana Asperin at 0916 472 6097 or e-mail Erwin Fernandez at win1tree@yahoo.com.

Bantog Iran Post