Salitan Pangasinan ed Inagew Agew

Báley pn. 1. Tawag ed sakey a politikal a yunit ya onbibilang ed sakey a probinsia. Al. baley na Dagupan 2. Say sintro na baley ya tatawagey poblasion. 3. Siudad. 4. Komunidad. 5. Mama-, mangiletneg na baley. 6. On-, mangawa'y baley, manayam ed baley, residente na baley.

Baléy pn. 1. Man-, mangipalagey na abung ya manayam a bokor. Say talos to mangasawa la. 2. Amaléy, nanasawa. 3. Sanka-, sanasawa; sakey a tributo, buis nen panaun na Espanyol, ya ontutukoy ed duaran sanobio ag ni nikasal. Aliwan naynay ya gagamiten ya singa sankabubung 4. Panamaléy, kipapasen na sanasawa. 5. Say kaiba na ogaw ya iyanak ya kasoldong na puseg [Kadkadua ed Iloko, placenta ed Inglis]. 6. Anawet ya matirial ya onkakawes ed sakey ya ayep, singa alama, odino itnol o prutas. 7. Totokoyen to met so pasikder ya gawa'd kawayan odino kiew.

© Erwin S. Fernandez

Salitan Pangasinan ed Inagew Agew

Dangdanglay pn. Sakey a daan ya sayaw na saray Pangasinan ya nipalatag so panaggalaw na takyag. Kaokolan ya amtaen no panon to yan isayaw no wala ni mabilay ya makaamta. Nayari kasin saya so kapara na sayaw na saray agi tayon Ibaloi?

© Erwin S. Fernandez

Salitan Pangasinan ed Inagew Agew

Natan ta agew nen Jose Rizal ya agew ya pamatey daray Kastila ed sikato ed Luneta, sinukait koy kabaliksan na salitan bayani.

Bayani 1. pn. Sebeg, kasil, puersa. 2. Tutukoyen to met so sebeg na saray totoo odino say tuka, alak tan antokaman ya klasi na inumen, ma-. 3. Nayarin tukoyen to so pankimey na gawan sebeg, man-, manbay-.

Sakey ya salitan nanlapud bayani so palbayani.

Palbayani 1. pn. Say managtalabay ed panaun na krisis, takot tan paga. 2. Say tawag ed saray makpel ya totoon mangiyagel ed saray kakaiba ra.

© Erwin S. Fernandez

Salitan Pangasinan ed Inagew Agew

Banláyon 1. pn. Say pantatapewan na saray angkakabaleg ya daluyon ed sakey tan sakey. 2. pl. Itaker ed singir so antokaman tan isabit ed tagey. 3. pl. Pangiter na simbang ed baloto 4. pamasuri [ps.] Say kipapasen ya ag makapansakey ya kanonotan. 5. pl. Nayarin ikanan pamalinawa singa, Manbabanlayo'y nonot da ed satan ya paraan.

© Erwin S. Fernandez

Salitan Pangasinan ed Inagew agew

Igapok natan so serye na saray salitan Pangasinan ya matalag ya narerengel tan nauusar ed agew agew ya bilay. Iter ko so kabaliksan da tan say gamit da ed sakey ya balikas. Ilaloan kon toloy toloy kon nagawa ya anggad nasumpal kon asabi so amin a bolong na diksionario nen Laki Lorenzo Cosgaya y Fernandez.

Palás (pamangaran [pn]) Saray kiew ya pamekpek ed gandang odino tambol [tambor - Esp.]

Palásapás pn. Atagey tan maampay a pasen ed lupa na sakey a baleg ya bato. Al. Manalwar ka'd tan ompano napulag ka'd palásapás. Pinengneng so talintao'd kawigi, itan so palásapás na Moher ed Ireland.

Palásípas (pamalinawa [pl.]) Paekalen ed sakey a pasen saray totoo awit so bislak ya iwasiwas ed kawigi tan kawanan. Al. Palásípasen mo pa ra pian onekal ira'd dalan.

© Erwin S. Fernandez