Say Pangasinensen ngalngalin nanmaliw ya pangolo na bansa: Si Carlos Peña Romulo (1898-1985)

Nipaakar ed sayan talintao. Say inpansamba nen Carlos P. Romulo ed arap nen Pangolon Manuel Roxas nen 1946. Walad kawanan si Speaker of the House of Representatives, si Eugenio Padlan Perez ya taga San Carlos, Pangasinan. Diad kawanan nen Roxas si Elpidio Quirino, bisepresidente na republika (Angalaan so Romulo Cafe).

 

Erwin S. Fernandez

 

Wala la komoy presidente ya andi-laok ya Pangasinense nen 1953! Et sikato ya si Carlos Peña Romulo.

Botosan na inkapangolo ed satan ya taon. Natan si Romulo, Embahador na Pilipinas ed Estados Unidos, labay toy alaen so nominasion na Partido Liberal balet si Elpidio Quirino, sakey ya Ilocano, say pangolo na Pilipinas ya labay to lamet so onbatik ed kumaduan termino, so akala na nominasion na partido. Unaan si Quirino ginabay toy botosan ya sekreto balet anguman so nonot ya nilabay toy botosan ya inbalikas odino roll-call. Apilitan iramay wadman ya suportaan si Quirino. Asiodotan si Romulo ya tinmaynan kaibay kaulop to ed convention na Partido Liberal. Nanggawa laingen na dili ton partido, say Partido Demokratiko. Tinmagam ed inkapangolo si Romulo tan sinuportaan toy Bise Presidente Fernando Lopez, sakey ya Ilonggo, ed kumaduan termino to ed satan ya puesto. Diad basil ya partido, iray Nacionalista, apili si Ramon Magsaysay ya taga-Zambales ya kandidato ed inkapangolo tan si Carlos P. Garcia, ya taga-Bohol, ed inkabisepresidente.

Natan ta pian agla manaltalo si Quirino lapud papalsaen da sikaton corrupt, nanbabawi si Romulo ed impankandidato to sikaton sinuportaan toy Magsaysay ya maksil so pankanawnawa ton manalo. Si Magsaysay so amatonda ed gelew daray Huk ed Sentro na Luzon ya manpipirawat ya samsamen da so pakauley na bansa. Nanmaliw ya National Campaign Manager nen Magsaysay si Romulo. Analoy Magsaysay; apili si Romulon ituloy to so inkaembahador to ed Estados Unidos.

No ikumpara iray kualipikasion nen Romulo ed si Magsaysay, aragdawi ta ag nikumparan balot so silib tan donong nen Romulo. Ed satan ya panaon, nanmaliw lan presidente si Romulo na United Nations General Assembly manlapud 1949 anggad 1950, say unaan ya Asyano ya akabemben ed satan ya betang. Nen 1942, lapud saray insulsulat to ran balita nen panaon na Kumaduan Bakal a Sankamundoan (World War II), apagalangan na Pulitzer Prize, say ununan naitdan ya premio ya aliwan Amerikano. Nen 1944 anggad 1946, sikato so Komisyoner a Residente na Pilipinas ed Kongreso na Estados Unidos.

Nen gapoy giyera, nanmaliw si Romulo, ya walaay ranggo ton major, ya aide nen Heneral Douglas MacArthur. Diad insabi daray Hapon, nanibakwit paunlad Estados Unidos et ag binmayag, aturo sikaton Tagikorit na Impormasion nen 1943, kabiangan na gabinete ed panaoy bakal nen Pangolon Manuel L. Quezon. Say relasion nen Romulo tan Quezon ginmapo nen innala nen Quezon si Romulo ya tagikorit to nen si Quezon et pangolo na Senado na Pilipinas legan ya si Romulo et manbabangat na litiratura ed Unibersidad na Pilipinas.

Nen dekada 1930, si Romulo so manangipalapag (publisher) tan editor na Philippines Herald, say manunaan ya talagew ed Ibali (Manila). Nanaral si Romulo ed Unibersidad na Pilipinas tan Columbia University. Nen manaaral si Romulo ed Manila ed Padre Faura no iner so kulaan na pirimiron eskuelaan, sinukay toy litiraturan Pangasinan. Aya so inkuanto ed Ingles: “All the works that have been produced are but a prelude of greater ones and it is believed that in the future years, Pangasinan literature will be one of the most important ones in the country.” [“Saray amin ya sulsulat ya nipaway et sakey labat a gapoan ya balbaleg iran gawa tan panisiaan ed mamaarap iran taon, say litiraturan Pangasinan et so sakey ed saray sankaimportantian ed bansa.”] Ontan pa komon!

Akin kasi ta pinabli toy salitan Pangasinan? Unaan lad tan iray ateng to ya pinamabli day Pangasinan. Say ama nen Carlos et si Don Gregorio Beracruz Romulo ya tagad baley na Dagupan tan say ina to si Doña Maria Cabrera Peña ya niyanak ed baley na Camiling et nayarin kabiangay anakbanua odino iray managuley ed kulaan da. Si Don Gregorio nanmaliw ya gobernador na luyag na Tarlac. Si Carlos niyanak ed Intramuros nen 1898 balet binmaleg ed Camiling ed luyag na Tarlac. Say Camiling et sakey a salitan Pangasinan ya tukoyen to so sakey a kiew ya nayarin dakerakel ya ontutubo ed satan ya pasen. Ed sulat to ed si ina to nen 3 na Hunio na 1926 ya walay kopiak a dili, say salita ya inusar nen Carlos et Pangasinan ya walay laok ton español a daiset.

Nen 1962 anggad 1968, sikato so aturon pangolo na Unibersidad na Pilipinas ed Diliman diad siudad na Quezon la. Abayag ya ministro na saray sankailin pisisiglaot (foreign affairs) nen uley nen Pangolon Ferdinand E. Marcos, inmikal ed trabaho to nen 1983 sakey taon kasumpal ya apagalangan na Artista na Litiratura na Lapag a Bansa (National Artist for Literature) nen 1982.

Dakerakel so dayew so inter daray institusion ed mundo ed sikato ya no sansakeyen onkulang so espasyo. Pigara labat iraya: Doctor of Laws na Harvard University, say sankatakkenan ya unibersidad ed Estados Unidos tan sakey ed saray bantog ya unibersidad ed intiron mundo, nen 1950 tan Georgetown University nen 1960, United Nations Peace Award nen 1981, tan say Presidential Medal of Freedom, say sankaatageyan ya premio parad saray sibilyan na Estados Unidos, nen 1984.

Abeban too si Romulo (say kuanda 5’ 4” labat no akasapatos) balet no say Pangasinan onkiwas, manyogayog so dalin!

 

Iray Reperensia

 

Bilay nen Carlos P. Romulo. https://www.carlospromulo.org/bio <inakses 26 na Marso na 2023>.

Coquia, Jorge R. The Philippine Presidential Election of 1953 (University Publishing, 1955).

Iray talintao nen Carlos P. Romulo. https://www.romulocafe.com/cpr-gallery-1 <inakses 26 na Marso na 2023>.

Romulo, Carlos P. Pangasinan literature, Pangasinan Paper No. 11 (Manila, 1917), ed H. Otley Beyer Ethnographic Series, National Library of the Philippines.

_____. Sulat ed kindi ina to. 3 na Hunio 1926.

Iray kabusol na baley (3)

Diad apalabas ya listaan ag ko abitla irayan ngaran daray kabusol na baley:

1. Panfilo Lacson - protektor na droga, mankuakuanan ya malinis, dakel so kasalanan to ed baley balet maksil ed saray totoo na korte.

2. Manny Pangilinan - dummy na Salim Empire ed Pilipinas, say lupa na sayan impiryo, labay da lan aksubien so amin ya public utilities, aliwan baley so minabang balet say Indonesia nen Salim, traydor ed bansa, ontutulong balet kwarta ya nanlapud lamlamang ed loob na bansa; anggapoy inloob ya kwarta na Salem group; iligal ya panagsingil na balbaleg ya bayar ed kuryinti, masaol ya pamaakaran ed Smartbro, pankakuartaan da labat iray totoo.

3. Court of Appeals - kaokolan lan bagbagen yan korte lapud ditan nasasaliw so katunungan.

4. Korti Suprima - say obong daray okom ya mureng, ginawa dan ligal so cyber crime law, sangkamurengan ya tutul na Korti Suprima lapud saray akairong et unqualified tan incompetent.

5. Sandiganbayan - sakey met ginawa dan pamaakaran ya mangokom ed saray korakot balet sikara so korakot tan pikewet.

6. Iray angkelag ya korti, RTC, MTC etc. - Numiro uno ed inkabuanges ed panag-iter na tutul, mabayag ya panagdisisyon, nababayaran met ira ditan singa amay sakey ya nandisisyon ed kaso kontrad Marcos ya ag konon nayari ipasoot so disisyon na arum ya korti ed paway na bansa.

7. Iray political dynasty - Nen embeneg ya iliksion walay nankandidato ya Perez ed barangay San Vicente dia ed Urdaneta, tinaktakot na pulis imay onbatik ya milaban ed sikara, bwisit irayan Perez ya so kanonotan da sikara labat sp manuley ed baley mi, ontan so kipapasen daray arum ya baley tan probinsia ed Pilipinas, paksiaten iray political dynasty, unaan la iray Marcos.

Sakey ya lingo so inpanpili ed kinen Lacson, protektor na droga

Abayag ko lan mumutektekan no siopa so protektor na droga ed sayan bansa likod ed saramay lokal ya opisiales na gobierno.

Nen pinmaway so balita ya apili si Lacson ya pangolo na rehabilitation commission, singa duga ed nonot ko. Balet nen pinawil koy awaran to bilang pulis tan sinador pinmaway so dakel ya tepet.

Anonotan ko nen walaak ed kolihio ya pinmaway so ngaran to ed samay tatawagen ya narco-state, say nagagawa ed Latin Amirika no iner iray drug lords et sikaray minunaan ed pulitika lapud walay kwarta ra.

Wala ni kaso to ed si Bobby Dacer ya pinapatey ton kuanda. Lapud makapoy so pamaakaran na hustisya diad sayan bansa, anggapoy agawa ed sikato. Ag balot akolong.

Wadtan ni may isyu na Koratong Baleleng ya sikatoy promotor odino otek na panagpatey ed saraman ya gang. Anggapoy agawaan ed sikato lapud makapoy so sistema na katunongan dia.

Nen panaon na Martial Law, miembro na PC ed dalem nen Rolando Abadilla ya pangolo daray managpatey, managtorture ed saray onsomsomlang ed saray Marcos.

Binmatik ya sinador nen 2001 et sakey ya lingon analo. Siopa kasi ray angiter na kontribusyon ed kampanya to?

Nen sikato so PNP nen panaon nen Erap, sikato so ibabagan protektor na Chinese drug cartel ed Pilipinas.

Ag ko la manduarua sirin no akin binmuna so droga ed Pilipinas nen wala sikato ed PNP tan analo ed betang na inkasinador manlapud 2001 anggad 2013. Sikato so nansulat kono na dangerous drugs act.

Involved ni ed international money laundering balet sikato so nansulat kono na ley ed anti-money laundering act.

Pibasa iramay insulsulat nen Rodel Rodis nipaakar ed sikato tan iramay videos ed youtube nipaakar ed sikato ed interbyu da ed si andilad bilay ya Kit Mateo, say hitman nen Lacson.

Duga may inbaga na iditoryal na Panay News ed samay koniksyion ya dua nen Enrile tan Lacson tan say koniksion nen Lacson ed administrasiyon nen Marcos. Ag da nailaloan ya si PNoy ag to anengneng irayan koniksiyon, kuay iditoryal.

Say kuanen Miriam, inmamot si Lacson nen eerelen da sikato ed Cagayan et say angiyamot ed sikato si Enrile.

Nengneng yo ray manloloko ed baley, iramay walay koniksiyon ed gobierno nen Marcos.

Say inbulaslas kasi na droga ed Pangasinan lapu kasid sikato ya so asawa to et ibabagan nanlapud sayan luyag?

No siak so pangolo, ag ko nagawa yan lingo; ag ko balot pilien so Lacson ya rehabilitation czar.

Balet sakbay ya pinili nitan met si Tito "mureng" Sotto ya ibabaga ton so maung ya hipi na Dangerous Drugs Board et si Lacson. Makapalek tan inkamureng ya talaga ya nanlapu ed sakey ya pulitikon atilolan na droga.

Akin "Amianan" so tawag ed balita na GMA ed Pangasinan?

Say salitan "amianan" et salitan iloko ya so talos to ed Pangasinan baybay odino north ed Inglis.

Akin kasi ta tinawag dan Balitang Amianan so balita ya ipapaway da ed istasyon da ed Dagupan ya sakey ya Pangasinan a lugar?

Lapu kasin gabay dan manmaliw ya Ilokano so intiron Pangasinan?

Singa onia so labay dan nagawa.

Akin onia so padisir ko?

Unaan la no maniinterbyu ra ed Pangasinan a pasen so salitan uusaren da et aliwan Pangasinan balet Tagalog.

Balet no man-interbyu ra ed arum a pasen, say salita dan usaren et Iloko.

Insan manbalita ni ray balitan inpaway da la ed Balitang Ilokano na GMA ed Ilocos ya so salita da et Ilokano.

Wala met so segment dan "Batang Amianan" ya iray ugugaw ag da amta ya ipapasal da ra ya aliwan iran Pangasinan no ag say gagaween da ran Ilokano. Irayan ugugaw ya Pangasinan lamlamang ed tanila odino bosis da et ibabangat da ran sikara et ugugaw na Ilokanon Amianan, aliwan Pangasinense.

Iramay broadcaster da et malinew manayan Ilokano ra. Amay sakey nanlapu ed Ilocos; amay sakey diad Natividad ya say nonot to Ilokana sikato balet diad pananalita to walay tanila ton Pangasinan. Anggapo kasi onsarag ya Pangasinan ya broadcaster?

No walay kuartak labat, amin ya ipaway ko ed istasyon ya iletneg ko et Pangasinan. Pangasinan so balita, Pangasinan so patalastas, Pangasinan so amin ya mantoo ed sayan istasyon, Pangasinan so special feature to ra.

Angitalagaan

Diad dalin kon nianakan

Walan nikurit ed awaran day sulit a liliknaen day katoowan so sakey a sakit a tatawagey cancer ya ontan lay dumsis to, ta say samsamet a pakadiwit ed sikato et masulosulok lan ikayamkamto, tan panliknaay agmakayari na maakdo ran sakit. Diad utel na bolaslas tan tuloy kakabatan a nasasagmak ko ra ed arum a pasen, no sika lay pitawtawag ta pian walan mangantabay ed siak so pannodnunotan ko rad sika, odino diad pangiparak ed sika ed saray arum iran bansa, lawas ya ompaparungtal ed nunot ko so pinablik a talintaom a napapairap na milobayan a cancer ed panagbilay.

Manlapod pirawat koy abig tan kasil mo lawas, ya abig tan kasil mi met ya anak mo, tan diad pananap koy sankaabigan ya ipakana ran tambal ed sika, gaween kod sika natan so singa gawa ray inmonan totoo ed saray agmakayari ra; yakar da ra ed mapatar iran balitang na maawang iran takayan ya sesegepan ed saray simbaan da, ta piano kapag too ya ondagop a mandasal tan mikasi ed Dios et makapangipanunot na makanan polaing odino tambal.

Tan piano narapat ko ya, gaween koy anggaay nayarian ko ed pangiparungtal koy petepeteg a kipapasen mo, ya agak naamper na pananimbang odino pananeleng ed totoo; itagey koy sakbong a manasanib ed sayan sakit a mamairap ed sika, ya ibagat kon amin ed katuaan, pati say dilik a pasirayew ta manlapod anak moak lanti, wala met ed siak iray kakulangan tan kakabusan mo ra.

Europa 1886

Say nansulat


Jose Rizal
Ag mo ak didiwiten
Inpatalos ed Pangasinan nen Lourdes Bengson Ungson (1960)

Say andi-kakanaan na pilikula tan tilinobilan Tagalog (2)

Komadua la yan panbalaw ed saray onpapaway ya pilikulan Tagalog. Ipilak la dia iray tilinobilan Tagalog ya mangipapaneknek na inka-andi kakanaan da ra.

Diad saray pilikula natan, dakerakel so basuran onpapaway ya nipaakar ed binabai odino bakla ya pariparihon paelek o komidi. Anggapo lay arum ya pilikulan walay arum a istorya anggano wadtan so bakla o tomboy ya karakter ya mangiter na balibali tan makapainteres ya plot?

Mamaung ni no walay arum a istorya ya gaween ya pilikula nipaakar ed agawan desyang ya onpaway iray kinon-too ya singa doktor, nars, maistra, inhinyero, abogado, janitor, waiter, managtakew, managpatey, sugarol tan dakel ni ra.

Anggapon tua so kakanaan na pilikulan Tagalog.

Diad basil na tilinobilan Tagalog, ontan met so nagagawa. Ooliten da so agla kaokolan ya oliten lapud mangiras iran mannonot na plot.

Lurey mo tay inolit da so Mara Clara, Maria Mercedes, Villa Quintana tan dakel ni ra.

Manaari iray pantaseryi ya singa ayay Adarna! Anggapo la so nanonotan da ya mangiter na impormasyon ed dakel ya nagagawa ed kompog o limogan daray totoo.

Diad arum ya bansa, walay tilinobila nipaakar ed saray doktor tan abogado. Ipapanengneng da so nagagawa ed loob na ospital, korti tan no anto ray politika odino kolkolan diman.

Akin ag nayari ya mansulat na nipaakar ed bilay na maistro, politiko odino konggrisista?

Makapasawa la ray plot na tilinobilan Tagalog sikaton agak la manbabantay.

Kapigan kasi ra makanonot na tilinobila nipaakar ed bilay daray siyentipiko?

Mabayag ni angan ko.

Si PNoy ya palpalaran!

Diad agawan desyang ed Leyte, nipanengneng la lamet so inkainutil nen PNoy. Tenetel to ray arum ya opisyales to lapud incompetence to ya pangolo.

Manunaan la so krisis ed Luneta ya nanpanengneng na inkakapoy to pati say pankonsinto to ed si Lim ya sakey met ya inutil.

Anggapoy sirbi na NDRRMC ya imbis ya nabawasay onpatey, dakdakel so inaatey.

Mureng ya tua yan administrasiyon tan iray totoo ya angibotos ed si PNoy. Mureng iray bomobotos ya soy kanonotan da labat et no siopay kabat tan siopay makaiter na kuarta.

Anggapoy baing to met ya binmatik yan PNoy nen 2010 ya amta ton agto sarag so betang na inkapangolo.

Tan iyarum ni ray dakel ya politiko diad sayan mureng a bansa ya binmabatik iran anggapoy baing da ta anggapo lamlamang so amta da ed saray nabebetangan da.

Say wala natan ed Pilipinas et say oley daray ignoranti, mureng tan gonggong ta papangoloan nen Pnoy.

Sayay agawa ed Leyte nipanengneng a malinlinew so kapoy nen PNoy tan saray opisyales to. Inpawit nen PNoy si Mar Roxas ta DILG. Linma met si Almendras.

Natan ka balet et ag amta no siopa so kaokolan ya manmando ed sayan krisis. Say kuanen nen Almendras et si PNoy.

Duga say kuanen Tiglao ya say mamaulo diman et si Voltaire Gazmin lapud sikato so in-charge na NDRRMC unong ed ley.

No irayan opisyal et  ag da amtay nabebetangan da, say pansumpalan na sayan bansa et trahidya ya singa agawad Leyte.

So unaan komon ya ginawa da sakbay ya sinmabi may bagyo et angilaem la ray relief goods. Diad arum ya salita akaparaan lan duaran agew sakbay ya onsabi may bagyo. Iramay kagawaan ya luganan na gobyerno et akapwisto ed Bikol ya ag met dalanan na bagyo. Sangkaawit da la ray relief goods.

Balet so mas importanti say pangiter na dugan impormasyon nipaakar ed bagyo. Ed saya palpak so PAGASA. Natetel so sayan ahensiya lapud kulang ya impormasyon ya inpasabi.

Nayari met ya iray totoo et manbakwit ed arum ya lugar ya aga sabien na bagyo singa Bikol sakey agew sakbay ya onsabi tan mangiter met la ray relief goods ed sikara.

Kasumpal na bagyo, ibakin tamtampol so militar diman ed Leyte pian sikara so mangiter na tulong tan uksoy. Mibansag met la dia iray baloto na Philippine navy, iray iroplano na Air Force ya walad Bikol.


Akin kasi ta si Roxas so ginawan ulo na rescue efforts? Lapu kasid 2016 presidential elections?

Aga manaloy Roxas dapot kapara toy Pnoy.

Puno ipokrito!

Akin kasi ta mibabali ed pdaf si Reynato Puno ya datin pangolon okom na Korti Suprima?

Dapot labay to kasin ikalen a tua so lamot na korapsion ed gobyerno?

Dapot labay to kasin nanengneng a lider ed saray mankuakuanan a malinis a totoon somlang ed marutak a panag-uley?

Odino dapot labay ton iyamot ed publiko so mas baleg a takew na hudikatura ed tatawagan ya Judicial Development Fund a sakey a lupa na pdaf?

Nen panaon nen Hilarion Davide ya sakey met a buanges ed oley ngalngalin na-impeach lapud sayan baleg ed panagtakew na JDF.

No ikalen so pdaf na Konggriso, kaokolan ya ikalen met so JDF na SC. Ontan met so pork barrel nen Pnoy.

Makapalek si Pnoy ya sikato kono et aliwan matakew.

Atay DAP so panlapuay takew lapud wadtan si Abad ya matakew.

Iray kabusol na baley (2)

Siopa ni ray kabusol na baley ed iyaliguas to?

1. Iray okom ya korap, pikewet ya so nononotan da labat et so ikapal na pitaka da. Say hudikaturan siansia so numiro uno ed amin ya opisina na burukrasya ed inkakorap. Ed inkabayag dan mangiter na disisyon parad kaabigan na baley, naanggapoy ilalo so baley ya iray nantakew, iray nanggaway mauges et naitdan ya dugan dusa.

Aga onaliguas so baley no wala ira ditan ed Supreme Court, Court of Appeals, RTC, MTC etc. Anggad wad tan ira ya akairong ya aga ira mangiiter na dugan tutul ta nababayaran ira, anggapoy pansabian na riporma ed gobierno.

Sikaton no say gelew et nasabi, say unaan ya paltogan iray okom.

2. Iray pulis ya sikara nira so managkonsinti na mauges ya kagagawa. Say CIDG so numiro unon sindikato. Sikara so protektor na drug lords. Lapud akasapat la ra ed sangkatageyan a betang ed law-enforcement agency ed bansa, anggapoy ilalon ontonda iray kriminalidad ed baley. Iray okom ya nababayaran tan irayay pulis ya managpatey, managkonsinti na droga, operator na gun-for-hire, sikara so totoon baleg met a samben ed progriso na baley. Ag nasabi so aliguas na baley na wadtan ira.

No onsalindak so ribolusiyon, say anak-na-baley ya miembro na ngayew a manangiyagel ed interes na baley et kaokolan dan sansakeyen a nguraten iray pulis.

3. Iray mamaulo na PDEA ya sikara so numiro unon protiktor daray drug lords. Lapud mabayag tan korap so hustisya ed baley, manpipiyesta iray managlakoy droga. Lapud nababayaran iray pulis tan PDEA, iray drug lord et maligsa lapud tuloy tuloy so produksiyon na droga. Iray naeerel labat et small-time. 

4. Iray pulitiko ya so interes da labat et say iyabig na laman da tan pamilya da. No talagan maung kan politiko, suportaen mo so anti-political dynasty anggano aya et somlang ed interes mo. Lapud anggapoy nan-isponsor ya politiko ed saya likod ed saray arum, amin a miembro na Konggriso et kabusol na baley. Ipilad dia iray politiko ed probinsia, binaley-baley tan bara-barangay.

5. Iray akairong ed opisina na ahensiya na gobierno ya korap. Numiro uno dia so BOC, DPWH, DepEd, DAR, DND, NIA etc.

SONA, ipapaneknek ton anggapoy pansabian na sayan administrasiyon

Ag ko abantayan ya intiro so SONA nen PNoy balet binasak amay inbaga to aliwan ed Tagalog balet ed Inglis.

Dakel iray lastog to ya abawasan la kono so korapsiyon. Para ed siak et onggagapo ni. Ed samay natitipon na DPWH, wala nin siansia so kickback da.

Mabayag iran onggalaw et amta da ya iray Pilipino lautlad siak et kulang la ed pasensiya ed sayan nagagawa ed Pilipinas.

Akin et diskuntento ak ed sayan administrasiyon?

Ag to binitla so isyu na pork barrel ya kaokolan lan ikalen lapud iray miyembro na konggriso et kaokolan da labat so mangipasa na ley.

Sikaton nen abalitaan ko ya walay P 27 bilyon ya akaseksek ed 2014 budget, anggapo kuankod nonot ko.

Ayay Alan Peter Cayetano aliwa so getma to no akin to inbaga ed midya ya dakel so korapsiyon ya nagagawa ed saray LGUs. Amta na totoo latan. Akin ey ta labay ton iseksek ya?

Lapud gabay ton walay isyun manggulo ed kanonotan pian so kanonotan na baley et onla ed isyu ya ibabaga to. Sikato lantin ayay Cayetano et korap. Ag to labay a naekal so panlalapuay kuarta na bolsa to.

Mangkuwakuwanan labat si Pnoy ya soy interes to et say kaabigan na baley.

Ag to binitla so Freedom of Information bill ya inkampanya to.

Ag to talagan bitlaen so anti-political dynasty ta siempre sikato, say pamilya to, say nengneng to et iray elit ya matakew tan anggapod pililikna da so interes na baley.

Binalaw to ray walad BOC, NIA, BID balet nen nanresign si Biazon agto inawat so resignation to.

Akin ag to binalaw iray walad Konggriso ya obong daray matatakew?

Anggapoy baleg a gabay ton nagawa parad Pilipinas. Anggapoy national vision a kuan.

Akin kasi?

Lapud say interes to et interes na elit ya masiblet, say nonot to labat et say pan-abigan na kapara ton elit.

Sikaton antoy manpagalaw na iyaliguas na baley?

Aliwa la ed panamegley na iliksiyon lapud say onbatik labat ditan et iray elit ya onpipila la dia iray drug lords, jueteng lords, iray kriminal.

Gelew la odino ribolusiyon. Bakalen iray elit odino iray somlang ed tugtuwan iyaliguas na baley.